beantwoord

Reizigersonderzoek en AVG

  • 9 april 2019
  • 13 reacties
  • 960 Bekeken

De laatste tijd regelmatig geconfronteerd met de heren en dames van Ipsos in het kader van een reizigersonderzoek.

Het valt me op dat de meeste mensen zonder morren hun kaartje afgeven, maar ik doe dat nooit. Soms krijg ik dan een narrig "meneer wil niet meemerken" terug maar nooit meer dan dat.

Nu ben ik beroepsmatig nogal bezig met de AVG en naar mijn mening is de werkwijze van Ipsos in strijd met de AVG. Bureau Ipsos verwerkt persoonsgegevens (ze scannen je vervoersbewijs, en dat bevat persoonsgegevens als je een niet-anoniem vervoersbewijs hebt) en vraagt daarvoor toestemming want een andere grondslag is er naar mijn mening niet. Maar bij het reizigersonderzoek wordt niet expliciet om toestemming gevraagd en ook aan de andere voorwaarden wordt niet voldaan.

Volgens de AP geldt voor toestemming het volgende:

U heeft alleen het recht om (gewone) persoonsgegevens te verwerken als u zich kunt baseren op 1 van de 6 grondslagen uit de AVG. Eén van die grondslagen is ‘toestemming’. De AVG schrijft niet precies voor in welke vorm u toestemming moet vragen. Maar de manier waarop u toestemming vraagt moet wel voldoen aan een aantal specifieke eisen.
Rechtsgeldige toestemming voldoet aan de volgende eisen:
  • Vrijelijk gegeven: u mag iemand niet onder druk zetten om toestemming te geven. Bijvoorbeeld door iemand te benadelen als hij of zij geen toestemming geeft. Let daarbij op machtsverhoudingen: een werknemer kan een vraag van zijn werkgever bijvoorbeeld moeilijk weigeren.
  • Ondubbelzinnig: er moet sprake zijn van een duidelijke actieve handeling. Bijvoorbeeld een (digitale) schriftelijke of een mondelinge verklaring. Het moet in elk geval volstrekt helder zijn dát er toestemming is verleend. U mag niet uit gaan van het principe ‘wie zwijgt, stemt toe’. Het gebruik van voor-aangevinkte vakjes is dus niet toegestaan.
  • Geïnformeerd: u moet mensen informeren over:
  • 1) de identiteit van u als organisatie;
  • 2) het doel van elke verwerking waarvoor u toestemming vraagt;
  • 3) welke persoonsgegevens u verzamelt en gebruikt;
  • 4) het recht dat zij hebben om de toestemming weer in te trekken. U moet de informatie in een toegankelijke vorm aanbieden. Ook moet deze begrijpelijk zijn zodat iemand een weloverwogen keuze kan maken. Dat betekent dat u duidelijke en eenvoudige taal moet gebruiken.
  • Specifiek: toestemming moet steeds gelden voor een specifieke verwerking en een specifiek doel. Indien u als organisatie bij de verwerking meerdere doeleinden heeft, dient u de betrokkene hierover te informeren en betrokkene voor elk doel afzonderlijk toestemming te vragen. Het doel mag niet gaandeweg veranderen.
  • Het moet voor mensen net zo makkelijk zijn om de toestemming weer in te trekken als dat het was om de toestemming te geven.
  • U moet kunnen aantonen dat u geldige toestemming heeft verkregen.

Dit zie ik nooit gebeuren, vandaar dat naar mijn mening het reizigersonderzoek van Ipsos in strijd met de wet is. Ben benieuwd naar de reactie van NS.
icon

Beste antwoord door Slidestops 9 april 2019, 13:53

Er wordt gekeken naar het abonnement en kaartsoort. Verder naar drukte in een bepaalde coupe. Er worden voor zover ik weet geen persoonsgegevens bij het onderzoek "gekopieerd" naar het apparaatje. Een onderzoeker ziet zelf overigens de gescande gegevens niet en kan ook niet zien of er ingecheckt is. Een onderzoeker kan ook geen gegevens op de kaart bekijken.
Bekijk origineel

13 reacties

Reputatie 7
Badge +3
Het probleem van volledig doorgeslagen wetgeving.
Reputatie 7
Er wordt gekeken naar het abonnement en kaartsoort. Verder naar drukte in een bepaalde coupe. Er worden voor zover ik weet geen persoonsgegevens bij het onderzoek "gekopieerd" naar het apparaatje. Een onderzoeker ziet zelf overigens de gescande gegevens niet en kan ook niet zien of er ingecheckt is. Een onderzoeker kan ook geen gegevens op de kaart bekijken.
Volgens mij geef je toestemming door je kaartje af te geven.
Bedankt voor het stellen van je vraag, JohnPaulJones.

Het is inderdaad anoniem, de persoonsgegevens worden niet gebruikt. Je mag natuurlijk weigeren als je niet mee wilt werken aan het onderzoek.
In dit artikel uit 2016 lees je hier meer over.

Heb je hier nog andere vragen over?
Badge +3
Uit het artikel waarnaar Rizana verwijst blijkt dat 80% van de reizigers reist met een OV-chipkaart en dat van deze reizigers de benodigde statistische gegevens bekend zijn. Het argument dat ik altijd gebruik om mijn OV-chipkaart niet laten scannen is dus correct: NS weet alles al wat ze willen weten.

De Ipsos-steekproeven zijn dus alleen nodig voor de 20% overige treinkaartjes omdat van die kaartjes in feite niets bekend is over het reisgedrag.

Ik wil aan NS voorstellen om Ipsos te instrueren reizigers met een OV-chipkaart niet langer lastig te vallen en de dames en heren van Ipsos alleen e-tickets en dergelijke te laten controleren. Daar wordt een enorme hoop onvrede mee weggenomen.
Reputatie 7
Badge +3
Inderdaad iMark.
En wat betreft het argument dat ze onderzoek doen naar drukte in een bepaalde coupe, gewoon even tellen terwijl je door de coupe loopt.
Badge +3
Ze kunnen inderdaad van alles lezen van je kaart (of e-ticket, want daar staat ook van alles in de code) maar mogen er niets mee doen. Persoonsgegevens dienen 'geanonimiseerd' te worden, dus daar moeten we dan maar op vertrouwen... Wellicht mogen ze wel iets doen met bijv. leeftijdsverdeling (kids, studenten, senioren)? 🤔

Bij mij krijgen ze ook een nee, zolang ze zich niet netjes als reizigersonderzoekers voorstellen. Dan registreren ze maar 'geen vervoersbewijs' en mogen ze morrend verder 'controleren'.

Zie vooral de andere (soms lange) topics daarover. Voor de rest met @iMark eens, richt je op die overige 20% en vraag mensen met wat voor vervoersbewijs ze reizen. Is dat een persoonlijke ov-chipkaart of met een los chipkaartje? Dan doorlopen.

Om drukte in een bepaalde coupé te meten zijn er andere tools, zelfs al camera's (registratie reizigersbewegingen per deur) en gewichtsmetingen van treinen, of zelfs Wi-Fi en Bluetooth beacons (minder betrouwbaar maar het geeft een beeld). Hoofdjes tellen mag ook natuurlijk.
Bedankt voor het stellen van je vraag, JohnPaulJones.

Het is inderdaad anoniem, de persoonsgegevens worden niet gebruikt. Je mag natuurlijk weigeren als je niet mee wilt werken aan het onderzoek.
In dit artikel uit 2016 lees je hier meer over.

Heb je hier nog andere vragen over?


Dank voor je antwoord. Het kan zijn dat de persoonsgegevens niet worden gebruikt, dat is mij nooit duidelijk gemaakt. Maar noem het dan geen "reizigersonderzoek" maar "kaartsoortenonderzoek". Of de Ipsos medewerker iets kan zien doet ook niet ter zake, het gaat erom welke gegevens worden geregistreerd en verwerkt.

Daarom zou ik adviseren de medewerkers van Ipsos een pakje kaartjes mee te geven waarop dit soort informatie staat aangegeven, eventueel met QR code en URL voor meer informatie.
Reputatie 2

Bedankt voor het stellen van je vraag, JohnPaulJones.

Het is inderdaad anoniem, de persoonsgegevens worden niet gebruikt. Je mag natuurlijk weigeren als je niet mee wilt werken aan het onderzoek.
In dit artikel uit 2016 lees je hier meer over.

Heb je hier nog andere vragen over?
Dank voor je antwoord. Het kan zijn dat de persoonsgegevens niet worden gebruikt, dat is mij nooit duidelijk gemaakt. Maar noem het dan geen "reizigersonderzoek" maar "kaartsoortenonderzoek". Of de Ipsos medewerker iets kan zien doet ook niet ter zake, het gaat erom welke gegevens worden geregistreerd en verwerkt.

Daarom zou ik adviseren de medewerkers van Ipsos een pakje kaartjes mee te geven waarop dit soort informatie staat aangegeven, eventueel met QR code en URL voor meer informatie.

Of we houden het simpel en zorgen hierdoor dat de reisbeleving van reizigers hierdoor niet in geding komt.
Of de Ipsos medewerker iets kan zien doet ook niet ter zake, het gaat erom welke gegevens worden geregistreerd en verwerkt.


Het is wel degelijk ook van belang welke gegevens de Ipsos medewerker kan inzien, niet alleen wat geregistreerd wordt.
Zojuist in de 3562 van Utrecht naar Schiphol wordt keurig (over de intercom) gemeld dat er een medewerker van Ipsos meereist voor reizigersonderzoek. Helaas wordt er dan niet gezegd dat deelname niet verplicht is maar wordt er verzocht om het vervoersbewijs te tonen.
Tegenwoordig kom ik vaker een ipsos-medewerker tegen dan een echte conducteur... 🙂
En nu weer in de 871 van Utrecht naar Maastricht, keurig een melding dat Ipsos een onderzoek doet maar wederom de vraag om mee te werken en ook weer niet dat deelname niet verplicht is. Wanneer leren we het nu eens NS?

Reageer